باقرالعلوم عليه السلام، احياگر سنت ناب نبوي

    موضوع: مقالات دینی تاریخ ارسال: 1393/07/09 - 16:18
    بعد از رحلت پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله، کشور اسلامي هنوز گسترش زيادي نيافته و با مسائل فکري و فرهنگي حادّي مواجه نبود. بيشتر مسلمانان پيامبر صلي الله عليه و آله را ديده و سخنان آن حضرت را شنيده بودند. آنچه که به عنوان مساله مهم جهان اسلام، بيشتر فکر آنان را به خود مشغول مي‌کرد، مسائل فرهنگي و فکري نبود، بلکه حفظ موجوديت کشور اسلامي و سرکوبي دشمنان خارجي بود.
    تقريبا نيمه اول قرن اول هجري به همين منوال به سر آمد و کشور اسلامي همچنان گسترش مي‌يافت. اما از نيمه دوم قرن اول، کم کم گروه‌هاي فکري خود را مي‌نمودند و در پي آن مسائل و مشکلات فکري و فرهنگي نيز پديدار گشت. به همين جهت بود که امام سجاد عليه السلام نيز که امام معاصر آن زمان بود، بيشتر فعاليت خود را بر جنبه فکري و فرهنگي نهاد، البته به روش دعا و مناجات، زيرا براي آن بزرگوار تشکيل حلقه درس و بيان مستقيم مسائل امکان نداشت.
    پس از شهادت امام چهارم، يعني درست سال‌هاي امامت امام باقر عليه السلام مصادف با اوج گيري مسائل فکري و فرهنگي در جامعه اسلامي گرديد. آن دوران، عصر پيدايش مشرب‌هاي فقهي و نقل حديث و تفسير بود. رويکرد صاحبان فتوا و عالماني از اهل سنّت مانند زهري، ابراهيم نخعي، ابوالزناد، رجاء بن حياة و... که همگي کم و بيش به دستگاه حاکميّت اموي وابستگي داشتند، ضرورت احياي سنّت پيامبر صلي الله عليه و آله را مطرح مي‌کرد.
    از سوي ديگر، جلوگيري از تدوين حديث، که به دستور خليفه اوّل و دوّم انجام گرفت، از عوامل عمده انزواي فقه بود؛ فقهي که دست کم هشتاد درصد آن متّکي به احاديث روايت شده از پيامبر صلي الله عليه و آله بود. ذهبي از ابوبکر نقل مي‌کند که گفت:
    فلا تحدّثوا عن رسول اللّه شيئا، فمن سألکم فقولوا: بَيْنَنا وَ بَيْنَکمْ کتابَ اللّهَ فَاستَحِلُّوا حلالَه و حَرِّمُوا حَرامَه.(1)
    از رسول خدا چيزي نقل نکنيد و در جواب کساني که از شما درباره حکم مسئله‌اي پرس‌وجو مي‌کنند، بگوييد: کتاب خدا ميان ما و شما است، حلالش را حلال و حرامش را حرام بشماريد.
    در اين باره از عمر نيز چنين نقل شده:
    أقِلُّوا الرِّوايَةَ عَنْ رَسُولِ اللّه و اَنا شَريكُكُم. (2)
    از رسول خدا كمتر حديث نقل كنيد كه در اين كار من هم شما را همراهى مى‌كنم.
    و از معاويه نقل مى‌كنند كه گفت:
    عليكم من الحديث بما كان فى عهد عمر فانّه كان قد اخاف الناس فى الحديث عن رسول اللّه.(3)
    به رواياتى كه در عهد عمر از رسول خدا روايت شده است اكتفا كنيد، زيرا عمر مردم را در مورد نقل حديث از پيامبر بر حذر مى‌داشت.
    اما در زمان امامت امام باقر عليه السلام، فروكش شدن تنش‌هاى سياسى پس از حادثه كربلا و شكست خوردن و از ميان رفتن ابن زبير و يكپارچه شدن حاكميت مروانيان، به ناچار بسيارى از علما را از صحنه سياست دور كرد و به حوزه درس و حديث سوق داد و آن ها را واداشت كه به نقل احاديث و تدوين آن رو آورند و قواى فقهى براى مردم ارائه دهند.
    در اين شرايط که بيم آن مى‌رفت احاديث از تحريف تحريف‌گران و وابستگان حكومت وقت مصون نماند و در اثر برخورد فرهنگ و معارف اسلامى با فلسفه و عقايد و آراى فلاسفه و دانشمندان يونان و روم، شبهات و اشكالات فراوانى در ميان دانشمندان پديدار شود، امام باقر عليه السلام احساس كرد كه مى‌بايست با ابراز و اشاعه نظريّه‌هاى فقهى اهل‌بيت عليهم السلام در برابر انحرافاتى كه به دلايل مختلفى در احاديث اهل سنّت رسوخ كرده بود، موضع گيرى نمايد.
    نظريّه‌هاى فقه شيعه گرچه تا آن زمان به گونه محدود و در حدّ اذان، تقيه، نماز ميّت و ... روشن شده بود، با ظهور امام باقر عليه السلام قدم مهمّى در اين ميان برداشته شد و يك جنبش فرهنگى تحسين برانگيز در ميان شيعه پديد آمد.
    امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام كه خود از اهل بيت و نماينده مكتب آنان بودند، اهل بيتى كه باب علم رسول خدا هستند، دانشگاهى را گشودند و در آن دانشگاه شاگردانى را پرورانيدند هر يك از اين شاگردان با ذوق و علاقه خود رشته‌اى از معارف و علوم والاى اسلامى را فرا گرفتند.
    امام باقر عليه السلام شاگردان برجسته‌اى در زمينه‌هاى فقه و حديث و تفسير و ديگر علوم اسلامى تربيت كرد و شخصيّت‌هاى بزرگى همچون محمّد بن مسلم، زرارة بن اعين، ابوبصير، بريد بن معاويه عجلى، جابر بن يزيد، حمران بن اعين و هشام بن سالم كه همگى از تربيت يافتگان مكتب آن حضرتند.
    با استفاده از دو كتاب رجالى جامع الرّواة و رجال شيخ طوسى، نام بيش از 450 تن از شاگردان امام باقر عليه السلام به دست مي‌آيد كه در ميان آنان اسم گرامى جعفر بن محمّد امام صادق عليه السلام و حسين بن على ابن الحسين و عمر بن على بن الحسين و زيد بن على بن الحسين برادران امام باقر عليه السلام و دو زن كه از مكتب امام باقر عليه السلام به ره جسته‌اند، به چشم مى‌خورد.(4)
    شاگردان امام باقر عليه السلام تنها شيعه نبوده‌‍اند، بلكه آن امام همام شاگردان فراوانى از اهل سنّت نيز داشته است كه بسيارى از آن ها در كتب صحاح ستّه معروفند و از امام باقر عليه السلام نقل حديث نموده‌اند. از جمله سفيان ثورى، سفيان بن عيينه و ابوحنيفه و ابن شهاب زهرى و محمد بن منكدر و يحيى بن كثير و اوزاعى و عبدالملك بن عبدالعزيز... .
    جمع شاگردان امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام را تا شش هزار نفر نيز نوشته‌اند و گفته شده تنها در كوفه حدود 900 راوى حديث سرگرم درس و بحث بودند و همه از امام باقر عليه السلام يا امام صادق عليه السلام نقل حديث كرده‌اند.(5)
    شاگردان امام باقر عليه السلام بعدها وارد سوريه، مصر، اروپا، و آفريقا شدند و آنچه را آموخته بودند، در آن جا نشر دادند و اگر امروز آثارى از اسلام و حقايق آن در آن سرزمين‌ها مى‌بينيم سرچشمه گرفته از درس و بحث امام باقر و امام صادق عليهماالسلام است.
    بنابر اين، نهضت علمى امام باقر عليه السلام در شرايطى تحقق يافت كه جمود فكرى بر سراسر جهان اسلام حاكم گـشـتـه بـود. عـالمـان و فقيهان مشهور، يا به دربار وابسته بودند و يا به حوزه‌هاى فكرى مـنـحـرف و سـرگـرم كننده كه نه تنها نمى‌توانستند ملجاء و پناهگاه مردم تشنه و جوياى حقيقت باشند كه گاه خطرناك تر از رجال سياسى بر مشكلات و سرگردانى مردم مى‌افزودند.
    پي نوشت:
    1) تذكرة الحفاظ 1 ج 1، ص 3.
    2) همان، ص 7.
    3) همان.
    4) امام باقر عليه السلام جلوه امامت در افق دانش، صص 63 تا 74.
    5) اعيان الشيعة، ج 5، ص 194.
    سايت تبيان

    امام جمعه محترم بردسکن در جمع اساتید مدرسه علمیه الزهراء(س) این شهرستان

    حجه الاسلام والمسلمین علی اصغر امینی امام جمعه محترم شهرستان بردسکن درجمع اساتید حوزه علمیه الزهراء (س) به اهمیت علم در کلام  علی (ع) در نهج البلاغه اشاره کرد و گفت علی (ع) می فرماید : کیف یعرف غیره من یجهل نفسه  علی...

    امام جمعه بردسکن در جمع طلاب مدرسه علمیه امام صادق(ع) شهرستان بردسکن

      امام جمعه بردسکن در جمع طلاب مدرسه علمیه امام صادق(ع) شهرستان بردسکن حجه الاسلام امینی امام جمعه محترم شهرستان بردسکن درجمع طلاب به اهمیت فضیلت علم از دیدگاه قرآن و معصومین اشاره کرد و گفت اهميت و عظمت مقام علم؛ در...

    ماهيت جنگ عراق عليه ايران

      «مي‌خواهم بگويم که اين جنگ يک گنج است. آيا ما خواهيم توانست اين گنج را استخراج کنيم يا نه؟ اين هنر ماست که بتوانيم استخراج کنيم. امام سجاد(عليه‌السلام) توانست همان چند ساعت، گنج عاشورا را استخراج کند. امام باقر و...

    امام جمعه بردسکن: صلابت و قدرت شوراي نگهبان باعث تعالي انقلاب شده است

      امام جمعه بردسکن ضمن تبريک 26 تيرماه سالروز تاسيس نهادمقدس شوراي نگهبان به فرمان امام راحل در سال 1359 به جايگاه و اهميت شوراي نگهبان در ارکان نظام اشاره کرد و گفت: تاکنون صلابت و قدرت شوراي نگهبان باعث رشد و تعالي...

    جايگاه عيد نوروز در اسلام

      عيد نوروز سرآغاز طراوت طبيعت و جوان شدن جهان و تازه شدن فضاي زندگي طبيعي انسان است. نوروز جشن بالندگي طبيعت، جشن آغازي دوباره و جشن ايرانيان كهن است. مورخان نوروز را جشن همگاني در فرهنگ ايران و بين النهرين و آيين نوروزي...

    ارسال دیدگاه
    ارسال دیدگاه شما در مورد مطلب

    کد امنیتی :
    شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.
    بارگزاری مجدد کد



نظر شما در مورد سیستم جدید سایت نماز جمعه چیست ؟
عالی
خوب
متوسط
ضعیف
نظری ندارم...


تمامی حقوق این سایت متعلق به دفتر امام جمعه بردسکن می باشد